ทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง
การทดสอบภูมิแพ้แบบ skin prick test สำหรับภูมิแพ้จมูกและไซนัสเมื่อมีข้อบ่งชี้ทางคลินิก
ตรวจทานทางการแพทย์โดยแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก
- ผู้เขียน:
- นพ. พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์ — แพทย์เฉพาะทางโสต ศอ นาสิกวิทยา · วุฒิบัตรผู้เชี่ยวชาญ สาขาโสต ศอ นาสิกวิทยา
- แพทย์ผู้ตรวจทานเนื้อหา:
- นพ. พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์ — แพทย์เฉพาะทางโสต ศอ นาสิกวิทยา · วุฒิบัตรผู้เชี่ยวชาญ สาขาโสต ศอ นาสิกวิทยา
- วันที่ตรวจทาน:
- อัปเดตล่าสุด:
- เวลาอ่านโดยประมาณ: 6 นาที
ภาพรวม
การทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนังคืออะไร
Skin prick test (SPT) เป็นการทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนังโดยวางสารก่อภูมิแพ้เล็กน้อยบนผิวหนังแล้วเจาะเบา ๆ หากแพ้ จะมีการบวมแดงเล็กน้อยภายใน 15–20 นาที
การทดสอบช่วยระบุสิ่งก่อภูมิแพ้ที่อาจเกี่ยวข้องกับอาการคัดจมูก จาม น้ำมูก หรือไซนัส ใช้ประกอบการซักประวัติและการตรวจ ไม่ใช่การวินิจฉัยเพียงอย่างเดียว
ไม่ใช่ทุกคนที่มีคัดจมูกต้องทำ SPT แพทย์จะพิจารณาจากอาการ ระยะเวลา และความเหมาะสม ผลตรวจช่วยวางแผนการหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นและการรักษา ไม่รับประกันว่าหลีกเลี่ยงแล้วอาการจะหายขาด
อาการ
อาการที่อาจบ่งชี้ภูมิแพ้
อาการเหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับภูมิแพ้จมูกหรือไซนัส การทดสอบอาจพิจารณาเมื่อมีข้อบ่งชี้
คัดจมูก จาม น้ำมูกเรื้อรัง
คันจมูก คันตา หรือน้ำตาไหล
อาการเป็นเฉพาะช่วงหรือสถานที่ (เช่น มีฝุ่น สัตว์เลี้ยง ละอองเกสร)
อาการดีขึ้นเมื่อออกจากสภาพแวดล้อมบางแห่ง
ไซนัสอักเสบซ้ำ หรือความดันที่ใบหน้าเรื้อรัง
หายใจทางปาก หรือนอนไม่สบายจากคัดจมูก
อาการไม่ดีขึ้นด้วยยาทั่วไปอย่างเพียงพอ
สาเหตุที่เป็นไปได้
สิ่งก่อภูมิแพ้ที่มักทดสอบ
ชนิดของ allergen ที่ทดสอบขึ้นอยู่กับประวัติและอาการ ไม่จำเป็นต้องทดสอบทุกชนิด
ฝุ่นไม้ (house dust mite)
สาเหตุภูมิแพ้จมูกที่พบบ่อยในหลายพื้นที่ อาการมักเรื้อรัง
ละอองเกสร (pollen)
อาการเป็นเฉพาะช่วงหรือตามฤดูกาล ขึ้นอยู่กับชนิดพืชในพื้นที่
ขนสัตว์เลี้ยง
แมว สุนัข หรือสัตว์เลี้ยงอื่น อาการอาจเกิดเมื่อสัมผัสหรืออยู่ในบ้านที่มีสัตว์
ราและเชื้อรในอากาศ
อาจเกี่ยวข้องกับอาการจมูกเรื้อรัง โดยเฉพาะในสภาพแวดล้อมชื้น
สารก่อภูมิแพ้อื่น
แพทย์อาจเลือกชุดทดสอบตามประวัติ เช่น แมลง หรืออาหารบางชนิดเมื่อเกี่ยวข้อง
ปัจจัยที่ไม่ใช่ภูมิแพ้
คัดจมูกมีสาเหตุอื่นได้ เช่น โครงสร้างจมูก ไซนัส หรือยา แพทย์จะแยกก่อนทดสอบ
เมื่อไหร่ควรพบแพทย์
ควรมารับการประเมินเมื่อใด
ควรปรึกษาแพทย์หากมีอาการต่อไปนี้และสนใจการทดสอบภูมิแพ้
คัดจมูกหรือจามเรื้อรังที่กระทบการนอนหรือชีวิตประจำวัน
สงสัยว่ามีสิ่งกระตุ้นที่ระบุได้ เช่น ฝุ่น สัตว์เลี้ยง เกสร
ใช้ยาแล้วแต่อาการยังไม่ควบคุมได้ดี
ต้องการวางแผนการหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นอย่างเป็นระบบ
ไซนัสอักเสบซ้ำและสงสัยภูมิแพ้เป็นปัจจัยร่วม
แพทย์แนะนำให้ประเมินภูมิแพ้ก่อนเริ่มการรักษาเฉพาะ
การวินิจฉัย
ขั้นตอนการทดสอบ
เริ่มจากการซักประวัติอาการ สิ่งกระตุ้น ยาที่ใช้ และการตรวจหู คอ จมูก
ก่อน SPT แพทย์จะถามเรื่องยาแก้แพ้หรือยาที่อาจมีผลต่อผลทดสอบ บางยาต้องหยุดชั่วคราวตามที่แพทย์แนะนำ
ระหว่างทดสอบ วาง allergen บนแขนหรือหลัง แล้วเจาะเบา ๆ อ่านผลภายใน 15–20 นาที แพทย์จะอธิบายว่าผลใดเป็นบวกและความหมาย ร่วมกับประวัติและการตรวจ ไม่ใช่ทุกผลบวกที่ต้องหลีกเลี่ยงอย่างเข้มงวด — ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ
การรักษา
แนวทางหลังทราบผลทดสอบ
ผล SPT ช่วยวางแผนการดูแล ไม่ใช่การรักษาเพียงอย่างเดียว
หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น
ลดการสัมผัส allergen ที่เกี่ยวข้อง เช่น ฝุ่น สัตว์เลี้ยง ตามความเป็นไปได้และความจำเป็น
ยา
ยาแก้แพ้ ยาลดอาการจมูก หรือสเปรย์จมูกอาจแนะนำตามอาการและผลตรวจ
การล้างจมูก
ล้างโพรงจมูกด้วยน้ำเกลืออาจช่วยลดอาการ ใช้ร่วมกับการรักษาอื่น
การรักษาเฉพาะ (immunotherapy)
ในบางรายอาจพิจารณาภูมิคุ้มกันวัคซีน (allergen immunotherapy) เมื่อมีข้อบ่งชี้และไม่ตอบสนองการรักษาเดิม
การติดตาม
อาการและการตอบสนองต่อการรักษาควรติดตาม แพทย์จะปรับแผนตามความเหมาะสม
ทำไมต้องราชวิถีคลินิก
ทำไมควรทดสอบที่คลินิกหู คอ จมูก
การประเมินภูมิแพ้จมูกและไซนัสเป็นส่วนหนึ่งของงานโสต ศอ นาสิกวิทยา
แพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก ประเมินอาการจมูกและไซนัสอย่างเป็นระบบ
Skin prick test เมื่อมีข้อบ่งชี้ ร่วมกับประวัติและการตรวจ
อธิบายผลทดสอบและแผนการดูแลด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย
ดูแลตามหลักฐานทางการแพทย์ ไม่สั่งทดสอบที่ไม่จำเป็น
ประสานการรักษาภูมิแพ้หรือการส่งต่อเมื่อจำเป็น
คำถามที่พบบ่อย
ข้อมูลที่ผู้ป่วยมักถาม
Skin prick test เจ็บหรือไม่
รู้สึกเจ็บเล็กน้อยเหมือนถูกย่องมด ไม่ใช่การฉีดเข็มลึก ใช้เวลาอ่านผลประมาณ 15–20 นาที
ต้องงดยาแก้แพ้ก่อนทดสอบหรือไม่
ยาบางชนิดอาจทำให้ผลทดสอบไม่ชัด แพทย์จะแจ้งว่าควรหยุดยาใดและนานเท่าไหร่ก่อนทดสอบ
ทดสอบได้ตอนมีอาการแพ้หรือไม่
โดยทั่วไปทำได้ แต่ควรแจ้งอาการปัจจุบันและยาที่ใช้ แพทย์จะประเมินความเหมาะสม
เด็กทำ skin prick test ได้หรือไม่
ได้ในบางวัยเมื่อมีข้อบ่งชี้ แพทย์จะประเมินและอธิบายให้ผู้ปกครองเข้าใจ
ผลบวกหมายความว่าอย่างไร
หมายความว่ามี IgE ต่อ allergen นั้น แต่ไม่ได้หมายความว่าต้องแพ้รุนแรงเสมอไป แพทย์จะตีความร่วมกับอาการ
ทดสอบอาหารได้หรือไม่
Skin prick test อาจรวมอาหารบางชนิดเมื่อเกี่ยวข้องกับอาการ ชุดทดสอบขึ้นอยู่กับประวัติ การวินิจฉัยแพ้อาหารอาจต้องการการประเมินเพิ่ม
ทดสอบแล้วต้องหลีกเลี่ยงทุกอย่างที่บวกหรือไม่
ไม่จำเป็น แพทย์จะแนะนำการหลีกเลี่ยงตามความสัมพันธ์กับอาการและความเป็นไปได้ในชีวิตจริง
ต้องนัดหมายล่วงหน้าหรือไม่
แนะนำให้นัดหมายล่วงหน้า และเตรียมตามคำแนะนำเรื่องยาที่อาจต้องหยุด
ราชวิถีคลินิก หู คอ จมูก เชียงใหม่ อยู่ที่ไหน
ชั้น 1 โรงแรม MD Boutique, 18 ถนนราชวิถี, เชียงใหม่
มีบริการให้คำปรึกษาภาษาอังกฤษหรือไม่
คลินิกให้บริการผู้ป่วยต่างชาติและสามารถให้คำปรึกษาเป็นภาษาอังกฤษได้
แหล่งอ้างอิง
เอกสารและแนวทางที่เกี่ยวข้อง
ข้อมูลด้านล่างอ้างอิงแนวทางและแหล่งความรู้ที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล เพื่อประกอบการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะรายบุคคล
แนวทางปฏิบัติโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้
Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma (ARIA)
ดูแหล่งอ้างอิง (Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma (ARIA))ข้อมูลภูมิแพ้ทางเดินหายใจส่วนบน
AAO-HNS / ENThealth
ดูแหล่งอ้างอิง (AAO-HNS / ENThealth)แนวทางและแหล่งความรู้สำหรับผู้ป่วยด้านโสต ศอ นาสิก
American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS)
ดูแหล่งอ้างอิง (American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS))ข้อมูลสุขภาพหู คอ จมูกสำหรับประชาชน
ENThealth (AAO-HNS Foundation)
ดูแหล่งอ้างอิง (ENThealth (AAO-HNS Foundation))
ข้อมูลเพื่อการศึกษา
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
ข้อมูลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือทดแทนการรักษาโดยแพทย์ผู้มีคุณวุฒิ หากมีอาการที่น่ากังวล โปรดปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก
ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง
อ่านเพิ่มเติม
หัวข้อที่เกี่ยวข้องภายในคลินิก เพื่อช่วยทำความเข้าใจโรค บริการ และหัตถการ
สนใจทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง
ติดต่อคลินิกเพื่อนัดหมายหรือสอบถามข้อมูลเบื้องต้น แพทย์จะประเมินอาการและแนะนำว่าการทดสอบเหมาะสมหรือไม่