จมูกตันจากเยื่อบุผนังจมูกบวมเกิดจากอะไร? รักษาอย่างไรได้บ้าง?

กังหันจมูก (turbinates) เป็นโครงสร้างเนื้อเยื่อบุกระดูกที่ยื่นเข้ามาในโพรงจมูก ช่วยอุ่น ความชื้น และกรองอากาศก่อนเข้าสู่ทางเดินหายใจส่วนล่าง

กังหันจมูกล่าง (inferior turbinate) มีขนาดใหญ่และอยู่ใกล้ทางหายใจหลัก จึงเป็นจุดที่เมื่อบวมแล้วมักทำให้รู้สึกตันชัดเจน

ผนังกั้นจมูกคดหรือโครงสร้างอื่นอาจอยู่ร่วมกับการบวมของเยื่อบุ ทำให้ข้างหนึ่งตันเด่นกว่า หรือยาพ่น/ยาทานช่วยได้ไม่เต็มที่

เมื่อนอนราบ เลือดในเยื่อบุจมูกมีการกระจายเปลี่ยนไป กังหันที่บวมอยู่แล้วอาจพองมากขึ้น จึงรู้สึกตันชัดตอนกลางคืนหรือตอนตื่นนอน โดยไม่จำเป็นต้องแปลว่ามีก้อนผิดปกติเสมอไป

อย่างไรก็ตาม จมูกตันข้างเดียวที่คงที่ เลือดกำเดาซ้ำข้างเดิม หรืออาการที่แย่ลงเรื่อย ๆ ควรได้รับการตรวจแยกสาเหตุอื่น

การประเมินเริ่มจากประวัติ ระยะเวลา สิ่งกระตุ้น อาการตามท่า และอาการร่วม เช่น จาม คัน น้ำมูก หรือได้กลิ่นลดลง จากนั้นตรวจโพรงจมูกภายนอกและภายใน

การส่องกล้องจมูกช่วยให้เห็นขนาดกังหัน เยื่อบุ ผนังกั้นจมูก และแยกติ่งเนื้อหรือมวลที่ทำให้ตันแตกต่างจากการบวมของเยื่อบุทั่วไป เมื่อมีข้อบ่งชี้ทางคลินิก

คลื่นวิทยุ (radiofrequency) ที่กังหันจมูกอาจช่วยลดปริมาตรเนื้อเยื่อในรายที่แพทย์ประเมินว่ากังหันโตเป็นปัจจัยหลัก แต่ผลลัพธ์แตกต่างกัน และไม่เหมาะกับทุกคนที่คัดแน่น

หากสาเหตุหลักคือผนังกั้นคด ติ่งเนื้อ การติดเชื้อไซนัส หรือมวล แผนจะต่างออกไป การทำ RF โดยไม่แยกสาเหตุอาจไม่ได้ผลตามคาด