คออักเสบ (Pharyngitis)
การอักเสบของเยื่อบุคอที่ทำให้เจ็บคอ กลืนลำบาก หรือระคายคอ
ตรวจทานทางการแพทย์โดยแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก
- ผู้เขียน:
- นพ. พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์ — แพทย์เฉพาะทางโสต ศอ นาสิกวิทยา · วุฒิบัตรผู้เชี่ยวชาญ สาขาโสต ศอ นาสิกวิทยา
- แพทย์ผู้ตรวจทานเนื้อหา:
- นพ. พจน์ ภิญโญพรพาณิชย์ — แพทย์เฉพาะทางโสต ศอ นาสิกวิทยา · วุฒิบัตรผู้เชี่ยวชาญ สาขาโสต ศอ นาสิกวิทยา
- วันที่ตรวจทาน:
- อัปเดตล่าสุด:
- เวลาอ่านโดยประมาณ: 5 นาที
ภาพรวม
คออักเสบคืออะไร
คออักเสบ (pharyngitis) คือการอักเสบของผนังคอส่วนหลัง มักเกิดจากการติดเชื้อไวรัส แต่บางรายเกิดจากแบคทีเรีย สารระคายเคือง หรือภาวะกรดไหลย้อน อาการมักดีขึ้นได้เองในหลายกรณี แต่การประเมินโดยแพทย์ช่วยแยกภาวะที่ต้องรักษาเฉพาะ เช่น การติดเชื้อสเตรปโทคอคคัส
อาการ
อาการที่พบได้
อาการอาจแตกต่างตามสาเหตุและความรุนแรงของการอักเสบ
เจ็บคอหรือแสบคอ โดยเฉพาะเวลากลืน
คอแห้ง ระคายคอ หรือรู้สึกคันคอ
กลืนเจ็บหรือกลืนลำบากเล็กน้อย
เสียงแหบหรือเสียงเปลี่ยนชั่วคราว
ไข้ อ่อนเพลีย หรือปวดเมื่อยตัวร่วมด้วย
ต่อมน้ำเหลืองที่คอโตและกดเจ็บ
มีน้ำมูก ไอ หรือจามร่วมในรายที่เกิดจากไวรัส
สาเหตุที่เป็นไปได้
ทำไมจึงเกิดคออักเสบ
คออักเสบมีได้จากการติดเชื้อและปัจจัยที่ไม่ใช่การติดเชื้อ
การติดเชื้อไวรัส
เป็นสาเหตุที่พบบ่อย เช่น ไวรัสหวัด ไข้หวัดใหญ่ หรือไวรัสทางเดินหายใจอื่น
การติดเชื้อแบคทีเรีย
เช่น กลุ่มสเตรปโทคอคคัส อาจทำให้เจ็บคอมาก ไข้สูง และไม่มีอาการไอ
สารระคายเคือง
ควันบุหรี่ ฝุ่น มลพิษ หรือสารเคมีบางชนิดอาจกระตุ้นให้เยื่อบุคออักเสบ
กรดไหลย้อนถึงคอ
กรดจากกระเพาะที่ไหลย้อนขึ้นคออาจทำให้เจ็บคอเรื้อรังหรือระคายคอช่วงเช้า
การใช้เสียงมาก
การพูดหรือร้องเสียงดังต่อเนื่องอาจทำให้คอระคายและเกิดการอักเสบร่วมได้
ภาวะภูมิแพ้
น้ำมูกไหลลงคอจากภูมิแพ้จมูกอาจทำให้ระคายคอและเจ็บคอเป็นๆ หายๆ
เมื่อไหร่ควรพบแพทย์
ควรพบแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูกเมื่อใด
หากอาการรุนแรง เป็นนาน หรือมีสัญญาณอันตราย ควรรับการประเมินโดยเร็ว
เจ็บคอมากต่อเนื่องเกิน 1 สัปดาห์
ไข้สูงต่อเนื่องหรืออาการแย่ลง
กลืนลำบากมาก น้ำลายไหล หรืออ้าปากลำบาก
หายใจลำบาก เสียงหายใจผิดปกติ หรือเจ็บคอร่วมคอบวม
มีผื่นทั่วตัวร่วมกับเจ็บคอหรือสงสัยติดเชื้อแบคทีเรีย
มีเลือดปนเสมหะ เสียงแหบนาน หรือก้อนที่คอ
เจ็บคอบ่อยซ้ำๆ หรือรบกวนการนอนและการใช้ชีวิต
การวินิจฉัย
แพทย์วินิจฉัยอย่างไร
แพทย์จะซักประวัติอาการ ระยะเวลา และปัจจัยเสี่ยง จากนั้นตรวจช่องคอ ต่อมทอนซิล และต่อมน้ำเหลืองที่คอ อาจพิจารณาตรวจเพิ่มเติม เช่น ชุดตรวจเชื้อสเตรปหรือการเพาะเชื้อในรายที่สงสัยการติดเชื้อแบคทีเรีย เพื่อวางแผนรักษาที่เหมาะสม
การรักษา
แนวทางการรักษา
การรักษาขึ้นกับสาเหตุของคออักเสบ ความรุนแรง และโรคร่วมของผู้ป่วย
การรักษาตามอาการ
เช่น ยาบรรเทาปวด ลดไข้ และการดูแลให้ร่างกายได้รับน้ำเพียงพอ
ยาปฏิชีวนะในรายที่เหมาะสม
ใช้เมื่อมีหลักฐานหรือความเป็นไปได้สูงของการติดเชื้อแบคทีเรีย ไม่จำเป็นในไวรัสทั่วไป
ดูแลภาวะร่วม
เช่น รักษาภูมิแพ้หรือกรดไหลย้อน หากเป็นปัจจัยที่ทำให้อาการคออักเสบเรื้อรัง
การติดตามอาการ
แพทย์อาจนัดติดตามหากอาการไม่ดีขึ้น มีอาการซ้ำ หรือมีสัญญาณเตือนอื่น
การดูแลตัวเอง
สิ่งที่ทำได้ที่บ้าน
การดูแลตนเองที่เหมาะสมช่วยลดอาการระคายคอและสนับสนุนการฟื้นตัว
พักผ่อนให้เพียงพอ และดื่มน้ำสม่ำเสมอ
เลี่ยงควันบุหรี่ แอลกอฮอล์ และอาหารหรือเครื่องดื่มที่ระคายคอ
กลั้วคอด้วยน้ำเกลืออุ่นหากไม่แพ้หรือมีข้อห้าม
ใช้เสียงอย่างพอเหมาะ หลีกเลี่ยงการตะโกน
รับประทานยาตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร
การป้องกัน
ลดโอกาสเกิดคออักเสบ
แม้ป้องกันได้ไม่ทั้งหมด แต่พฤติกรรมบางอย่างช่วยลดความเสี่ยงได้
ล้างมือบ่อยและหลีกเลี่ยงใช้ของส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น
หลีกเลี่ยงการสัมผัสผู้มีอาการติดเชื้อทางเดินหายใจใกล้ชิด
สวมหน้ากากในสภาพแวดล้อมที่มีฝุ่นหรือมลพิษ
งดสูบบุหรี่และหลีกเลี่ยงควันบุหรี่มือสอง
คำถามที่พบบ่อย
คำถามเกี่ยวกับคออักเสบ
คำถามที่ผู้ป่วยมักสงสัยเกี่ยวกับคออักเสบและการดูแลเบื้องต้น
คออักเสบต้องใช้ยาปฏิชีวนะทุกครั้งหรือไม่
ไม่จำเป็นทุกครั้ง เพราะส่วนใหญ่เกิดจากไวรัส ยาปฏิชีวนะใช้เฉพาะรายที่มีข้อบ่งชี้จากแพทย์
เจ็บคอนานกี่วันจึงควรพบแพทย์
หากไม่ดีขึ้นในประมาณ 5-7 วัน หรือมีอาการรุนแรง เช่น ไข้สูง กลืนลำบากมาก ควรพบแพทย์
กลั้วคอน้ำเกลือช่วยได้หรือไม่
อาจช่วยลดการระคายคอในบางคน แต่ไม่ใช่การรักษาสาเหตุทั้งหมด ควรใช้ร่วมกับการดูแลอื่นตามเหมาะสม
คออักเสบติดต่อได้หรือไม่
หากเกิดจากเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรียสามารถติดต่อได้ โดยเฉพาะผ่านละอองฝอยและการสัมผัสใกล้ชิด
เสียงแหบร่วมกับเจ็บคออันตรายหรือไม่
ส่วนใหญ่เป็นชั่วคราว แต่หากเสียงแหบนานเกิน 2-3 สัปดาห์หรือมีอาการเตือนอื่น ควรตรวจโดยแพทย์เฉพาะทาง
แหล่งอ้างอิง
เอกสารและแนวทางที่เกี่ยวข้อง
ข้อมูลด้านล่างอ้างอิงแนวทางและแหล่งความรู้ที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล เพื่อประกอบการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะรายบุคคล
ข้อมูลโรคคอ กล่องเสียง และการกลืนสำหรับผู้ป่วย
AAO-HNS / ENThealth
ดูแหล่งอ้างอิง (AAO-HNS / ENThealth)แนวทางและแหล่งความรู้สำหรับผู้ป่วยด้านโสต ศอ นาสิก
American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS)
ดูแหล่งอ้างอิง (American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS))ข้อมูลสุขภาพหู คอ จมูกสำหรับประชาชน
ENThealth (AAO-HNS Foundation)
ดูแหล่งอ้างอิง (ENThealth (AAO-HNS Foundation))
ข้อมูลเพื่อการศึกษา
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
ข้อมูลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือทดแทนการรักษาโดยแพทย์ผู้มีคุณวุฒิ หากมีอาการที่น่ากังวล โปรดปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก
ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง
อ่านเพิ่มเติม
หัวข้อที่เกี่ยวข้องภายในคลินิก เพื่อช่วยทำความเข้าใจโรค บริการ และหัตถการ
เจ็บคอเรื้อรังหรือกลืนลำบาก?
การตรวจโดยแพทย์ช่วยประเมินสาเหตุของคออักเสบและวางแผนดูแลที่เหมาะกับคุณ